In ZinWeb over mindfulness en kleurboeken

Schermafbeelding 2017-03-01 om 09.00.14Je kunt geen boekhandel meer binnen lopen of ze liggen er in alle soorten en maten, maar zónder kleur. Die voeg je namelijk in een kleurboek voor volwassenen zelf toe. De één vindt het maar kinderachtige bezigheid, de ander geniet er juist van. Het zou volgens sommigen zelfs meditatief werken.

Het liefste zit Merel (21) met haar kleurboek op haar bed in haar kamer. Stiften bij de hand en kleuren maar. “Je doet best lang over één tekening, ik denk wel een paar uur”, legt ze uit. “Ze zijn namelijk erg gedetailleerd en ik wil er wel iets moois van maken. Als een tekening goed is gelukt hang ik hem op in mijn kamer, daar doe ik het echt voor.” Twee jaar geleden op vakantie kwam ze ermee in aanraking toen ze in een boekwinkel een kleurboek zag liggen. “Ik verveelde me op de camping en dacht hey dat is best leuk om mijn tijd mee door te komen. Maar het bleek zo verslavend dat ik de rest van de vakantie niks anders meer heb gedaan”, vertelt ze lachend. “En zelfs mijn vriend deed op een gegeven moment mee. Zaten we daar aan één tekening te werken. Superkrap natuurlijk zo met z’n tweeën, wel heel gezellig.”

Kleurboek

Je moet er maar opkomen. Een kleurboek voor volwassenen. Zoiets leek tien jaar geleden nog ondenkbaar. Mogelijk bracht Deltas het als eerste in Nederland op de markt. De Mandalakleurboeken uit hun assortiment verkochten goed en er bleek vraag naar meer. Eind 2012 publiceerde de uitgeverij Creatief kleurboek voor grote mensen. Het bleek een regelrechte hit en het jaar erop volgden nog twee boeken, Creatief kleurboek voor volwassenen en Creatief kleuren voor volwassenen, waarvan de eerste druk binnen drie maanden was uitverkocht. Ook kleurboeken van andere uitgevers gingen de afgelopen tijd als warme broodjes over de toonbank. Het enige echte kleurboek voor volwassenen van de uitgeverij BBNC verkocht in twee jaar tijd ruim een miljoen exemplaren en inmiddels is er zelfs een tijdschrift: De echte kleurglossy voor volwassenen. En Mijn geheime tuin van de Schotse illustrator Johanna Basford, die in Nederland door THOTH wordt uitgegeven, ging in 22 landen een miljoen keer over de toonbank en stond lange tijd op bestsellerlijst van Amazon. Je kunt er niet meer omheen, kleuren voor volwassenen is een ingeburgerde hobby geworden.

De hype startte bij mandala’s en opvallend is dat veel boeken nog steeds veel afbeeldingen hebben die te maken hebben met Oosterse religies, symbolen en spiritualiteit. Zoals de hand van Fatima, lotusbloemen, paisleyprints, fantasiedieren en Boeddha’s. Toeval? Mandala’s tekenen helpt mensen uit hun hoofd te komen, omdat daarmee hun aandacht wordt verlegd en ze beter kunnen ontspannen. Daarom wordt deze activiteit wel eens op de creatieve therapie-afdeling in psychiatrische instellingen ingezet”, legt Yvon Ivens, psycholoog en mindfulnesstrainer uit. “Maar ook de ronde vormen, de herhaling van patronen, de sierlijke details en organische afbeeldingen van dieren en natuur, die je regelmatig in dit soort boeken tegenkomt, werken rustgevend.”

Mindfulness

De kleurboeken worden vaak in één adem genoemd met mindfulness. Een methode die raakvlakken heeft met het boeddhisme en waarbij je door oefeningen leert in het nu te leven. “In tegenstelling tot wat men wel eens denkt stoppen je gedachten bij mindfulness niet, die gaan gewoon 24 uur per dag door”, verklaart Ivens. “Denk aan een gesprek dat je voert terwijl op de achtergrond de tv aanstaat. Toch kun je je op het gesprek concentreren, ondanks dat er ruis is. Je filtert het geluid als het ware weg. Dit leer je ook met mindfulness.” Door bijvoorbeeld ademhalingsoefeningen wordt de focus van piekergedachtes afgehaald, waardoor die niet meer zo aanwezig zijn en men beter kan ontspannen. Ook bewuste zintuigelijke ervaringen kunnen hetzelfde effect bewerkstellingen en volgens haar is tekenen in een kleurboek een activiteit die net zoals bijvoorbeeld mediteren, wandelen en vissen tevens mindfull genoemd kan worden. “Het is een rustige bezigheid die weinig moeite kost en geen energie zuigt zoals bijvoorbeeld tv kijken wel doet. Door de motorische beweging van je hand en het focussen op hoe de tekening eruit komt te zien, kom je als het ware in een flow en raak je ontspannen.”

Marja (64) startte met kleuren toen ze een periode niet goed in haar vel zat. Ze zocht een activiteit waarbij ze iets creatiefs met haar handen kon doen, iets dat haar structuur zou geven. “Ik houd van schilderen, maar ik heb geen atelier, dus ik moet een schildersezel opzetten, verf klaarleggen en daarna weer opruimen. Zo’n kleurboek pak je er even bij en leg je zo weer weg. Je hoeft niet na te denken over wat je nu weer moet tekenen, maar kunt meteen aan de slag. Het is wat dat betreft afgebakend en lekker laagdrempelig.” Ze past zelf ook echte mindfulness-oefeningen toe om beter te relaxen en snapt de link tussen kleurboeken voor volwassenen en de mindfulness wel. “Je focust je wanneer je tekent ook op een ding. Dit geeft rust en het lijkt qua effect in die zin wel wat op meditatie.” Merel vult aan: “Ik word er erg ontspannen van, kom in een soort trance. De tijd vliegt voorbij. Het helpt mij ook om gedachten te ordenen. Ik heb het niet perse nodig in mijn leven, maar ik vind het wel heel leuk om op die manier creatief bezig te zijn.”

Eigen wereld

Waar kleurenboeken altijd waren voorbehouden aan kinderen, storten ook volwassenen zich erop. Waarom is het nu ineens zo populair? “Het past in de trend van onthaasten. Een op de tien mensen voelt zich overbelast”, zegt Ivens. “Kleuren is een niche in het scala aan ontspannende bezigheiden en een mooie manier om mindful bezig te zijn. Het is laagdrempelig en je hoeft niet te schakelen om snel effect te krijgen.” Marja gaat nog een stapje verder in haar analyse. “Ik denk dat het ook een soort veiligheid geeft. Er gebeurt een hoop, de wereld is complex geworden en je wordt tegenwoordig ook nog aan alle kanten bedolven door informatie, dit kan een gevoel van machteloosheid geven. Tekenen in een kleurboek is gekaderd en overzichtelijk. Je creëert wat dat betreft even je eigen wereld op papier.”

Bron afbeelding: pixabay